หน้า - ๑ -
 
ตามรอยสัตว์ในเชิงพราน

เรื่อง ตามรอยสัตว์ในเชิงพราน นี้คัดลอกบางส่วนจากวิทยานิพนธ์เรื่อง วิเคราะห์ภาพสะท้อนเชิงพรานในนวนิยายเพชรพระอุมา ของพนมเทียน ซึ่งคุณสริญญา คงวัฒน์ ได้เสนอต่อมหาวิทยาลัยทักษิณ เพื่อเป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาตามหลักสูตรปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย พฤษภาคม 2545

  1. เอกสารที่ให้ความรู้เกี่ยวกับการดำรงชีพในป่า
  2. การแกะรอย
    1. รอยบนพื้นดิน
      • รอยเลือด
      • รอยเท้า รอยนอน และฟองน้ำลาย
      • รอยปัสสาวะ
      • รอยมูล
      • รอยดินทลาย และรอยเลือดที่รากไม้
      • รอยเกลือกปลักและลับเขี้ยว
    2. รอยระดับสูง
      • รอยหักยอดไม้
      • รอยกัดต้นไม้
      • รอยต้นไม้หักโค่น
      • รอยเช็ดโคลน
      • รอยขีดเขียน
      • รอยเศษผ้าที่ติดตามกิ่งไม้
  3. รอยเท้าสัตว์

เอกสารที่ให้ความรู้เกี่ยวกับการดำรงชีพในป่า

พ.ท.บุญสืบ ลือศิริ ได้อธิบายลักษณะของป่าในประเทศไทยไว้ว่า
สภาพป่าต่างๆ ในประเทศไทยมีสภาพและลักษณะของป่าที่ไม่เหมือนกันทั้งนี้ก็เนื่องมาจากความแตกต่างของ ภูมิประเทศ และสภาพภูมิอากาศ ต้นไม้น้อยใหญ่จึงมีมากมายหลายชนิด ในท้องที่ใดมีฝนมาก อากาศชุ่มชื้นพื้นดินแห้งแล้งอากาศร้อน ต้นไม้ขึ้นอยู่ก็ตามผลัดใบในฤดูแล้ง ฉะนั้นเราจึงแบ่งชนิดของป่าในประเทศออกตามลักษณะของต้นไม้ได้อย่างกว้างเป็น 2 ชนิดคือ
1. ป่าดงดิบ
2. ป่าผลัดใบ1
บุญชู ธงนำชัยมา ได้อธิบายสังคมพืชในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้งสรุปได้ว่า

ลักษณะภูมิประเทศระดับความสูง ทำให้สังคมพืชในพื้นที่แห่งนี้ออกได้ 5 ประเภท คือ สังคมป่าดิบเขา 15% สังคมป่าดิบแล้ง 18% สังคมป่าเบญจพรรณ 46% สังคมป่าเต็งรัง 13% และมีพื้นที่บางส่วนถูกยึดครองโดยสังคมป่าดิบชื้น (ข้อมูลปี พ.ศ.2532) สำหรับผู้ที่เข้าศึกษาธรรมชาติในพื้นที่ซึ่งทางเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้งได้จัดเตรียมไว้นั้น จะสามารถพบเห็นสังคมป่า 3 ประเภทคือ
1. สังคมป่าดิบแล้ง
2. สังคมป่าเบญจพรรณ (สังคมป่าผสมผลัดใบ)
3. สังคมป่าเต็งรัง 2
บุญชู ธงชัยนำมา ได้ให้ความรู้เกี่ยวกับป่าดิบแล้งไว้ว่า

จะพบในระดับที่ต่ำกว่า 1,000 เมตร จากระดับน้ำทะเล มีความชื้นในดินต่ำ เช่น บริเวณสันเขา ชั้นเรือนยอดของสังคมป่าดิบแล้งจะมีการสูงประมาณ 40 เมตร ไม้ชั้นเรือนยอดเด่นของสังคมป่าประเภทนี้ คือ ยางโอน ยางแดง ส่วนไม้ชั้นสองที่มักพบในป่าดิบแล้ง ได้แก่ มะหวด ล้านช้าง มะเดื่อปล้อง นอกจากนี้แล้วยังเป็นแหล่งกระจายพันธุ์ของเถาวัลย์ขนาดใหญ่ เช่น สะบ้า เครือเขาดำ สังคมป่าประเภทนี้เป็นถิ่นที่อยู่อาศัยที่สำคัญของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมหลายชนิด เช่น ค่างแว่นถิ่นเหนือ ชะนีมือขาว ลิงกัง พญากระรอกดำ หมีขอ กระรอกหลากสี ความร่มรื่นบริเวณพื้นล่างของป่าดิบแล้งคือ ถิ่นอาศัยของเสือโคร่ง สมเสร็จและหมูป่า3

พ.ท.บุญสืบ ลือศิริ4 ได้อธิบายประเภทของรอยสำหรับการสะกดรอยสรุปได้ว่า รอย คือ เครื่องหมายบนพื้นดิน และรอยใดๆ ตามพืชพันธุ์ไม้ ซึ่งไม่ว่าจะเป็นสัตว์หรือกลุ่มคนได้ทิ้งไว้ในพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่ง รอยแบ่งออกเป็น 2 ประเภทคือ

1. รอยบนพื้นดิน หมายถึงรอยที่เกิดจากรอยเท้า หรือรอยรองเท้า
1.1 รอยเท้าหรือรอยรองเท้า
1.2 กิ่งไม้หักหรือใบไม้แหลกบนพื้นดิน
1.3 รากไม้มีรอยช้ำ
1.4 รอยหญ้าหรือพืชพันธุ์บนดินถูกแตะต้อง
1.5 รอยตัวแมลงถูกเหยียบบนพื้นดิน
1.6 โคลนตกอยู่ซึ่งเกิดจากรอยเท้า
1.7 ใบไม้, หิน หรือกิ่งไม้ที่ถูกแตะต้องบนพื้นดิน
1.8 ซากของซึ่งตกอยู่บนทางหรือข้างทาง
1.9 รอยน้ำกระเพื่อม
1.10 รอยทางเลือด (เลือดใหม่ที่สีแดงจะสดและคล้ำลงหลังถูกแสงแดด)
2. รอยระดับสูง
2.1 กิ่งไม้หรือใบไม้หัก
2.2 รอยขีดบนต้นไม้
2.3 รอยมือจับบนต้นไม้
2.4 รอยตัด
2.5 เศษผ้าขาดติดตามกิ่งไม้ ก้านต้นไม้
2.6 ใยแมลงมุม (แมลงมุมชักใยเวลากลางคืน)
พ.ท.บุญสืบ ลือศิริ ได้อธิบายความหมายของการดำรงชีพในป่าไว้ว่า "การปฏิบัติเพื่อดำรงชีพอยู่ในป่านั้นรวมถึงการแสวงหาอาหารในป่า ตลอดจนการรักษาเครื่องมือเครื่องใช้ อาวุธ กระสุน และร่างกายของตนเองด้วยก่อนที่จะดำเนินการปฏิบัติต่อสิ่งต่างๆ ที่กล่าวมาแล้วควรจะได้รับทราบถึงสภาพของป่าต่างๆ ก่อน เพราะสภาพของป่าแต่ละแห่งนั้นมีผลกระทบกระเทือนต่อการดำเนินงาน เพื่อการดำรงชีพอยู่ในป่า"5

พ.ท.บุญสืบ ลือศิริ6 ได้กล่าวถึงการดำรงชีพในป่า สรุปได้ว่า เรื่องสำคัญที่สุดในการดำรงชีพอยู่ในป่านั้นได้แก่ กำลังใจ และความตั้งใจอันแน่วแน่ที่จะดำรงชีพอยู่ในป่าได้ เราต้องเริ่มสร้างความเชื่อมั่นและความสามารถของเรา โดยนึกถึงคำที่เป็นกุญแจนำไปสู่ความสำเร็จ คือ
1. พิจารณาถึงสถานการณ์ที่เกิดขึ้นในขณะนั้น
2. อย่ารีบร้อนจะเสียการ
3. จงระลึกว่า ท่านอยู่ที่ไหนแน่
4. ไม่กลัวเกินกว่าเหตุ
5. ตรวจสอบ
6. คุณค่าของชีวิต
7. ทำตัวเหมือนชาวพื้นเมือง
8. เรียนรู้เพื่อหาความชำนาญขั้นมูลฐาน

1พ.ท.บุญสืบ ลือศิริ. "ลักษณะของป่า," ใน หมวดวิชาการรบพิเศษหลักสูตรชั้นนายสิบอาวุโส. 2534. หน้า 3.
2บุญชู ธงนำชัยมา. "สังคมพืชในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง," ใน สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง. 2540. หน้า 11.
3แหล่งเดิม. หน้า 11.
4พ.ท.บุญสืบ ลือศิริ. "ประเภทของรอยสำหรับการสะกดรอย," ใน หมวดวิชาการรบพิเศษหลักสูตรชั้นนายสิบอาวุโส. 2534. หน้า 4.
5พ.ท.บุญสืบ ลือศิริ. "การดำรงชีพในป่า," ใน หมวดวิชาการรบพิเศษหลักสูตรชั้นนายสิบอาวุโส. 2534. หน้า 3.
6แหล่งเดิม. หน้า 3.


หน้า 1 2 3 4 5 6 7 8
ถอยหลัง.......หน้าต่อไป

เส้นทาง : สารบัญ เดินป่า ล่าสัตว์ แกะรอยตามรอยสัตว์ในเชิงพราน